BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇOCUĞA YÖNELİK ŞİDDET ARAŞTIRMA RAPORU ÖZETİ (UNVAC)      (02.04.2008)

 

BM’nin Çocuklara Yönelik Şiddet araştırması çocukları hedef alan şiddetin niteliği, yaygınlığı ve nedenleri ile ilgili çığır açıcı bir çabayı temsil etmektedir ve bu şiddetin önlenmesi ve azaltılması için net önerileri dile getirmektedir.Kendi alanında bir ilk olan bu araştırmanın raporu, küresel bir soruna gerekli dikkati çekmede kritik bir araç oluşturmaktadır. Nihai olarak araştırmanın amacı Hükümetlerin, çocuklara yönelik şiddeti önleme ve ortadan kaldırma yükümlülüklerini yerine getirmelerinde ısrarcı olmaktır.

 

Araştırma “şiddeti” nasıl tanımlıyor?

 

Araştırma, şiddeti “fiziksel gücün ve erkin, tehdit mahiyetinde ya da fiili olarak, yaralanma, ölüm, psikolojik zarar, gelişme bozukluğu veya yoksunluğu gibi sonuçlara yol açan veya böyle sonuçlar vermesi muhtemel biçimlerde kasıtlı kullanımı” olarak tanımlamaktadır. Ayrıca araştırma şiddetle ilgili temel yaklaşımını Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye dayandırmaktadır.

 

Araştırma kim tarafından yapıldı?

 

Araştırma görevlendirmesi Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından yapılmıştır. Bu araştırmanın BM’nin 1996 tarihli “Silahlı Çatışma Ortamlarındaki Çocuklar” raporu gibi öncülleri vardır. Genel Sekreterlik bu araştırma için daha önceleri Brezilya’da İnsan Hakları Bakanlığı yapan ve 1990 yılından bu yana bu ülkedeki Şiddet Araştırmaları Merkezini yöneten bağımsız uzman Raul Pinheiro’yu görevlendirmiştir. Çok sayıda hükümetler arası kuruluş (Uluslararası Çalışma Örgütü ve UNICEF vb) bağımsız uzmanın çalışmalarını desteklemek üzere yakın işbirliğine yönelmiştir. Araştırmaya katkıda bulunmaları için hükümet dışı kuruluşlara, akademisyenlere ve bağımsız uzmanlara çağrıda bulunulmuştur.

 

UNVAC araştırması yoğun bir karşılıklı görüşme süreci içinde gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çocuklarla ve uzmanlarla görüşmeler yapılmış, saha ziyaretleri gerçekleştirilmiş, anketler yapılmıştır. Ayrıca akademisyenler tarafından küresel rapora girmesi için 784 rapor hazırlanmıştır.

 

Araştırmanın güçlü yanlarından biri de çocukların bütün bölgelerde çalışmaya beklenmedik ölçülerde ve önemli katkılarla katılmaları, şiddete ilişkin görüşlerini ve şiddetin yaşamları üzerindeki etkilerini dile getirmeleri ve uluslararası girişimler için tavsiyelerde bulunmalarıdır.

 

Tüm bunların sonunda küresel olarak geçerliliği olan ayrıntılı analiz ve bilgileri içeren 350 sayfalık bir rapor hazırlanmıştır.

 

Rapora göre;

 

• Çocuklara yönelik şiddet temel bir insan hakkının ihlalidir: BM Çocuk Haklarına dair Sözleşme (ÇHS) çocukların şiddete karşı korunma haklarını güvence altına almaktadır. Yetişkinler (yasalar uyarınca) şiddete karşı nasıl korunuyorlarsa, çocuklar için de aynısı geçerli olmalıdır.

 

• Çocuklara yönelik şiddet topluma çok pahalıya mal olmaktadır: Çocuklara yönelik şiddet yaşam boyu sürecek toplumsal ve sağlıkla ilgili sorunlara yol açabilmektedir. Bunların arasında depresyon, anti-sosyal ve saldırgan davranışlar, madde bağımlılığı; akciğer, karaciğer ve kalp rahatsızlıkları; okul ve çalışma yaşamında yetersiz performans, akranlarla sorunlu ilişkiler ve suça yönelme yer almaktadır.

 

• Çocukluk döneminde özellikle birinci derecede bakıcılardan kaynaklanan istismar, çocuğun kendi öz saygısı ve başkalarına olan güvenini şekillendirebilmektedir. Bunun ise, sivil toplum üzerinde, henüz yeni yeni kavranılabilen etkileri olmaktadır.

 

Birleşmiş Milletler Çocuğa Yönelik Şiddet Araştırma Raporu Özeti (UNVAC) Araştırmanın odaklandığı alanlar nelerdir?

 

Araştırma, çocuklara yönelik şiddetin mahiyetini ve yaygınlığını;

 

- Ev ve aile

 

- Okullar ve eğitim ortamları

 

- Diğer kurumsal ortamlar (yetimhaneler, yasalarla sorunlu çocukların bulundukları yerler)

 

- Sokaklar

 

- Çalışma ortamları   olmak üzere beş ortamı temel alarak ortaya koymaktadır.

 

Araştırma şiddetin her bir türü için bilinen nedenleri, ilgili riskleri ve koruma faktörlerini ele almaktadır. Bütüncül ve Ekolojik Bir Yaklaşım UNVAC şiddetin kavranması ve önlenmesinde ekolojik perspektifi benimsemiştir. Buna göre insanlar birbiriyle ilişkili ya da “yerleşik” bir dizi ortamda edimde bulunmaktadır. Çocuklar için gerçekten bir şeylerin değişmesi için ilgili risk etmenlerinin her düzeyde ve aynı anda ele alınması gerekir.

 

Kimi Temel Bulgular

 

* Okul çağındaki çocukların yüzde 25 ile 65 arasında değişen bir bölümü son 30 gün içinde sözel ya da fiziksel anlamda zorbalığa/akran istismarına maruz kaldığını belirtmiştir. Dövme, sopayla vurma gibi fiziksel cezalar birçok ülkedeki okullarda standart uygulama durumundadır ve bu tür uygulamalar genellikle okul terklerine yol açmaktadır.

 

* 126 çocuk, çoğu kez işverenlerinin dayak, aşağılama ve cinsel şiddet türü uygulamalarına maruz kalarak tehlikeli işlerde çalışmaktadır.

 

* Kurumlar, gözaltı ve tutuk evleri gibi yerlere yerleştirilmiş çocuklar işkence, dayak, tecrit, kısıtlama, tecavüz ve taciz dahil olmak üzere kendilerinden sorumlu personelin şiddetine maruz durumda kalabilmektedir.

 

* Tüm dünyada her yıl 150 milyon kadar kız ve 73 milyon kadar erkek tecavüze ya da cinsel şiddete maruz kalmaktadır. Bunların failleri de genellikle çocukların aile çevrelerinde bulunan kişilerdir. 133 ila 275 milyon arasında çocuğun aile içi şiddete tanık olduğu tahmin edilmektedir.

 

* Aile içinde sert ceza biçiminde uygulanan şiddet gerek sanayileşmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde yaygın görülmektedir. Tüm bölgelerden çocuklar, anne babalarının ve bakıcılarının elinde uğradıkları fiziksel ve psikolojik zarar konusunda bildirimde bulunmaktadır.

 

* Her yıl 50 binden fazla çocuk öldürülmektedir: Şiddet sonucu meydana gelen yaralanmalar nedeniyle hastanede tedavi altına alınan çocuk sayısı 1-2 milyondur.

 

* Çocukları hedef alan şiddet eylemlerinin çoğunluğu çocukların yaşamlarının bir parçasını oluşturan kişilerden yani anne babalar, öğretmenler, okul arkadaşları, işverenler ve çocuklara bakan kişilerden kaynaklanmaktadır.

 

* Çocuklara yönelik şiddetin yasaklandığı ülke sayısı yalnızca 16’dır. Böylece dünyadaki çocukların ezici bir çoğunluğu şiddete karşı yeterli yasal korumadan yoksundur.

 

* Çocuklara yönelik şiddet topluma ağır bir maliyet getirmekte, yaşam boyu sürebilecek toplumsal ve sağlıkla ilgili sorunlara yol açmaktadır. Bunların arasında travma sonrası stres bozuklukları, depresyon, anti sosyal ve saldırgan davranış, akciğer, karaciğer ve kalp rahatsızlıkları, okul ve çalışma yaşamında yetersiz performans, akranlarla sorunlu ilişkiler ve suça yönelme yer almaktadır.

 

Çocuklara yönelik şiddet edimlerinin çoğunluğu çocukların çok yakınındaki kişilerden yani anne baba, öğretmenler, okul arkadaşları, işverenler ve çocuk bakıcılarından kaynaklanmaktadır. Raporda yer alan tavsiyelerin özel olarak odaklandığı nokta, çocukların kendilerinin katılımının da sağlandığı önleme stratejileridir.

 

Genel Tavsiyeler

 

1. Ulusal ve yerel sahiplenme ve eylemliliğin güçlendirilmesi: Yerleşik hedeflere ve takvimlere göre sistematik biçimde değerlendirilebilecek bir ulusal politika ve yerel politikaların oluşturulması.

 

2. Çocukları hedef alan şiddetin her biçiminin yasaklanması : On sekiz yaşından küçüklere yönelik ölüm cezasının derhal kaldırılması ve hangi ortamda olursa olsun çocuklara yönelik her tür şiddetin yasaklanması.

 

3. Önlemeye öncelik tanınması : Şiddet ortaya çıkmadan önce risklerin belirlenmesi ve olası şiddet eylemlerinin önlenmesi için gerekli kaynakların tahsisi. Toplumu sarsan yoksulluk, cinsiyet ayrımcılığı, gelir eşitsizliği ve diğer etmenleri ve sorunları ele alacak ekonomik ve sosyal politikalar.

 

4. Şiddetten arınmış değerlerin yaygınlaştırılması: Çocuklara yönelen şiddeti normal bir durummuş gibi gösteren değer ve inançlara karşı çıkılması. Şiddetin çocuklara verdiği zarar konusunda kamuoyunun duyarlılaştırılması.

 

5. Çocuklarla birlikte çalışanlarda kapasite geliştirme (eğitim, yatırım, geliştirme): Titiz bir seçme, yetiştirme ve sistematik eğitim; her tür şiddetin yasaklanması dahil davranış kuralları ve net uygulama standartlarının oluşturulması.

 

6. Şiddet mağduru çocuklar için adalet, telafi ve toplumla yeniden bütünleşme: Hastane sevki öncesi ve acil bakım dahil çocuğa duyarlı ve genel sağlık hizmetleri; çocuklara ve gerektiğinde ailelerine hukuksal yardımlar.

 

7. Çocukların katılımının sistematik biçimde sağlanması: Çocukların görüşlerinin dinlenmesine yönelik usuller oluşturulması.

 

8. Çocuk dostu raporlama mekanizmaları oluşturulması: Şiddet olaylarının, örneğin herkes tarafından iyi bilinen telefon hatlarından bildirilmesini sağlamak gibi, güvenli, kamuoyuna mal olmuş ve özel mekanizmaların oluşturulması.

 

9. Hesap sorulabilmesi ve dokunulmazlıklara son verilmesi: Çocuklara yönelik şiddet olaylarının bütün faillerinin hesap vermelerini ve yargı önüne çıkarılmalarını sağlayarak toplumda yargı sistemine yönelik güven oluşturulması.

 

10. Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin ele alınması: Kız ve erkek çocuklar farklı (ancak ciddi) şiddet risklerine maruz kaldıklarından, şiddete karşı politikaların toplumsal cinsiyet perspektifinden hareketle hazırlanması ve uygulanması.

 

11. Sağlanan ilerlemeleri İzleme: Her kademedeki programlara girdi sağlanması açısından sistematik ve etkili bir veri toplama sisteminin oluşturulması.

 

12. Uluslararası Taahhüdün Sağlanması: Silahlı Çatışma Ortamlarındaki Çocuklar ve Çocuk Satışı, Fuhşu ve Pornografisi olmak üzere isteğe bağlı iki protokolüyle birlikte ÇHS’nin onaylanması ve yaşama geçirilmesi yoluyla bu alanda uluslararası taahhütte bulunulması.

 

Özel Tavsiyeler

 

- Evde ve Ailede

 

1- Sağlık, refah, erken dönem çocuk gelişimi, ev ziyareti programları, doğum öncesi ve sonrası hizmetler ve gelir getirici etkinlikler gibi programlara yatırım yaparak anne babaların çocuk yetiştirme görevlerinde desteklenmesi.

 

2- Özellikle güç durumdaki aileleri hedef alan programlar oluşturma ve uygulama.

 

3- Toplumsal cinsiyete duyarlı anne baba eğitim programları oluşturma ve uygulama.

 

- Okullarda ve Eğitim Ortamları

 

1- Okulların her tür şiddete karşı çıkan davranış kurallarını benimsemeye ve yaşama geçirmeye özendirilmesi.

 

2- Öğretmenlerin şiddete dayanmayan öğretim ve sınıf yönetim stratejileri benimsemeleri.

 

3- Okullarda, zorbalığı hedef alan ve uyuşmazlıkların barışçı çözümünü özendiren girişimler dahil olmak üzere tüm okul ortamına yönelik özel programlar geliştirilmesi.

 

4- Müfredatın ve öğretim süreçlerinin şiddeti ve ayrımcılığı etkin ya da pasif olarak özendirmesine karşı önlemler alınması.

 

- Koruma ve Bakım Altında Bulunan Çocuklar

 

1- Ailelerin korunması yoluyla çocukların kuruma yerleştirilmesi uygulamasına “son çare” olarak başvurulması.

 

2- “Statü suçları” (dilencilik gibi) ve mağduriyet (örneğin çocuk fuhşu gibi durumlarda) gibi çocuğun uğradığı ihmal ve istismar durumlarının çocuk açısından suç sayılmaktan çıkartılarak yargı sistemine giren çocuk sayısının azaltılması

 

3- Çocukların bakım ya da gözetim altına alınma nedenlerinin gözden geçirilerek; kuruma yerleştirmelerin düzenli bir biçimde yeniden değerlendirilmesi, gerekliyse kurum bakımına geçilmesi, ancak toplum içinde bakım hizmetlerinin tercih edilmesi.

 

4- Şikayetler için etkili ve bağımsız mekanizmaların oluşturulması.

 

5- Kurumlardaki çocukların haklarının bilincinde olmalarının ve bu hakları korumak için ilgili mekanizmalara erişebilmelerinin sağlanması.

 

6- Bağımsız organlar aracılığıyla etkili bir izlemenin, bakım ve yargı kurumlarına düzenli erişimin sağlanması.

 

7- Gözaltı ve tutukevlerine önleyici nitelikte bağımsız ziyaretler yapılabilmesini sağlayan “İşkenceye Karşı Sözleşme”nin Seçmeli Protokolünün onaylanması.

 

- İşyerlerinde

 

1- Belirli bir yaşın altındaki çocukların işyerlerinde çalıştırılmaması gerekliliğini gözetilmesi.

 

2- Çocuk işçiliğinin en kötü şeklini ortadan kaldırılması için ülkedeki iş yasalarının uygulanması.Kayıt dışı sektörde çalışan çocuklara özel önem verilmesi ve devletlerin, bu sorunun çözümüne ilişkin tartışmalara çocukları da dahil etmesi.

 

3- Çocukların yasal olarak çalıştıkları durumlarda, şiddeti önleme programlarına açık biçimde yer veren denetim süreçlerinin harekete geçirilmesi.

 

4- Çocukların yasa dışı çalıştıkları durumlarda, bu çocukların işlerini bırakmalarını, eğitim ve öğretime dönmelerini sağlayacak telafi ve entegrasyon programlarının devreye sokulması.

 

5- Şirketlerin sosyal sorumluluk içinde davranmalarını sağlamak üzere oluşturulacak ortaklıklar için özel sektörün, sendikaların ve sivil toplumun desteğinin alınması.

 

- Sokakta

 

a) Yakın plandaki risk etmenlerinin azaltılması için önleyici stratejilerin uygulanması. Bu stratejiler yere göre farklılık göstermektedir. Bununla birlikte, alkol, uyuşturucu ve silahlara ulaşabilirlik ve çocukların yasa dışı etkinliklerde kullanılmaları ortak temalardır.

 

b) Toplumsal ve ekonomik eşitsizliklerin azaltılması, kamusal politikaların çocuklar üzerindeki etkilerinin analizinin yapılması.

 

c) Polis için çocuk hakları eğitimlerinin ve özel çocuk gruplarıyla nasıl çalışılacağı, çocukların gelişim aşamalarına ilişkin bilgiler, arkadaş grupları ile çete arasındaki ayrımın netleştirilmesi, alkol ya da uyuşturucu kullanan çocuklarla nasıl ilgilenilmesine ilişkin bilgilerin polislere aktarılması.

 

d) Mağdurlara yönelik hastane bakımı ve psikolojik hizmetler ile faillere yönelik rehabilitasyon programlarının geliştirilmesi ve bunlara erken erişimin sağlanması.

 

e) Çocuklara yönelik şiddetin önlenmesini amaçlayan yerel yönetim ve sivil toplum girişimlerinin yaygınlaştırılması ve desteklenmesi.

 

f) Belediyelerin, fiziksel ortamlardaki risk etmenleri azaltıcı girişimlerinin özendirilmesi ve bu tür girişimlerin desteklenmesi. Okula giden güvenli yollar dahil olmak üzere çocuklar için iyi aydınlatılmış ve güvenli mekanların oluşturulması.

 

g) İnsan kaçakçılığı, cinsel sömürü ve yasa dışı evlat edinme gibi uygulamalara karşı uluslar arası belge ve standartlara uygun yasal bir çerçeve geliştirilmesi. Geliştirilecek stratejiler önleme mekanizmalarının oluşturulmasını ve kaçakçılara karşı yaptırımları esas almalıdır.

 

h) Çocuk satışı, çocuk fuhuşu ve pornografisi gibi alanlardaki suçların daha ciddi biçimde ovuşturulması.

 

i) Çocuklara koruma ve toplumla yeniden bütünleşmeye yönelik hizmetlere erişim sağlanması

 

j) İnternet, cep telefonu ve elektronik oyunlar gibi enformasyon teknolojilerinin çocukların cinsel sömürüsü ve diğer şiddet amaçları için kullanılmasını önleyecek önlemlerin güçlendirilmesi.

 

k) Enformasyon ve iletişim endüstrisinin çocuk koruma alanında küresel standartlar geliştirmesi, koruyucu yazılım ve donanım çözümleri uygulaması için özendirilmesi.

 

Orijinali : http://www.unviolencestudy.org/  bu adresten tedarik edilebilir.

(http://ankaracocukhaklari.org/index.php?option=com_content&task=view&id=24&Itemid=1 )