ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİ
Madde 33. Uyuşturucu Kullanımı

Prof. Dr. Oğuz POLAT

Bu madde çocukların uyuşturucu ve psikotrop madde kullanımından; bu tür maddelerin üretimine ve  kaçakçılığına alet  olmaktan korunma hakları olduğundan bahsetmektedir.

Uyuşturucu kullanımı ile ilgili bu maddede Türkiye'nin durumuna göz attığımızda ilk dikkati çeken boyut her geçen gün artan uyuşturucu kullanımıdır. Ülkenin uyuşturucu aktarımı önemli rol oynayan durumu ve özellikle batı ülkelerine uyuşturucu pazarlamasında Türklerin aktif rol almalarında özellikle adolesan yaştaki çocukların madde kullanımıyla yakından ilişkilidir.

Ayrıca bir başka konu uçucu madde bağımlılığıdır. Kamuoyunda uçucu madde bağımlılığı sokak  çocukları ile birlikte anılmasına  karşın  çalışan çocuklar  ile okullarda da kullanımının  yaygın  olduğu   yapılan  bazı çalışmalar sonucu ortaya  konmuştur.  Bally ve  tiner olarak anılan  uçucu maddelerde   en yaygın kullanımın lastik ve reçinelerde çözücü olarak kullanılan benzen  olduğu  görülmektedir.  Bu  maddelere  kolay ulaşırlığın  yaygınlığı  arttırıcı  faktör  olduğu    göz önüne  alındığında  bunun  için   önlemler  alınması  gerekmektedir. 

Bu konuda çalışmalar yapan bazı gruplar çocuğa yönelik  uyuşturucu satışının  yapılması durumunda  cezaların ağırlaştırılması gerektiğini ve af kapsamı dışında bırakılmasının zorunlu caydırıcılığını    vurgulamışlardır. İlkokuldan başlayarak konuyla  ilgili  eğitim  programlarının  tüm  eğitim kurumlarında  konulması ve uyuşturucu kullanan çocuklar için rehabilitasyon merkezlerinin kurulması  ülkemiz için  yapılması gerekli olan  işlemlerdir.

Yapılan çalışmalar marihuananın  birçok ülkede kullanıldığını, Güney Amerika da  kokain ve crack  kullanımının yoğun olduğunu, Asya’da ise opiumun kullanıldığını göstermektedir. Uçucu madde  kullanımı  sokak çocuklarıyla  birlikte olan bir problemdir.

Örneğin Nikaragua başkent Managua’da 2500 çocuğun uçucu madde kullandığının resmen tespit edildiğini göstermektedir. Polonya, Rusya, İngiltere de raporlarında çocuklarda kriminal olayların  artışının  madde  kullanımı,  alkol  kullanımıyla  doğru orantılı  olduğunu belirtmektedirler.

Hong Kong da yapılan bir çalışmada  madde kullanımına  başlama sebebinin  bir  kere deneme olarak  ortaya  çıktığını  göstermektedir.  1990 da okul  çocuklarıyla  % 11 olan  bu oran  1992 de  % 20 ye çıkmıştır. Madde  kullanan  çocuklar  % 60 ı bu alışkanlıklarını  kontrol   edebileceklerini  düşündüklerini  göstermektedir.  Jamaika  1988 çalışmasında  13-14 yaşlarında & 16 , 15-16 yaşlarında % 19 , 17-18 yaşlarında % 25 olarak bu oranları saptadığını göstermektedir. 17-18 yaşlarında marihuana kullanıldığı  görülmektedir.

Namibya 1991 yılındaki  çalışmasında  13 yaş üstünde % 19 oranında madde  kullanımını  anlatan  çocukların  olduğunu  , % 22 sinin  ise  arkadaşlarının  kullandığını  söylemektedirler. Finlandiya da  genç yaştaki uyuşturucu  kullanımı  ile intihar  arasındaki  ilişkinin araştırılması  gerektiğini  belirtmektedirler.  Ekvator’da  100.000  çocuk  sokaklarda  çalışmaktadır.  Quito  ve Guauguil  şehirlerinde 5000 çocuk  kurumlara alınmış , 5500ü ise  sokaklarda  yaşamaktadır. Kurum bakımına alınan çocukların % 90 ının  madde kullanma hikayesi  bulunmaktadır.