Sayılarla Korunmaya Muhtaç Çocuklarımızın Mevcut Durumu
Prof. Dr. Oğuz POLAT

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’nun 2003 Yılı Kapasitesi :

Kasım 2003 itibariyle Türkiye genelinde 84 çocuk yuvasıyla hizmet verilmekte olup bu çocuk yuvalarında toplam 8910 çocuğa hizmet sunulmuştur. Kurum başına ortalama 106 çocuk düşmektedir.

Tüm özürlülere hizmet vermek üzere 58 adet rehabilitasyon merkezi bulunmakta ve buralarda 3599 çocuğa bakılmaktadır. 2003 yılında 5 yeni kuruluş açılmış olmasına karşın 3700 özürlü çocuk –ki bunların 2000’i aciliyet arzetmektedir, hizmet alabilmek için sırada beklemektedir.

SHÇEK’e bağlı 5 adedi kız ve erkek karma olmak üzere toplam 108 yetiştirme yurdu bulunmakta ve bunların toplam kapasitesi 8923 olmasına rağmen bu kuruluşlarda 9662 çocuk korunma altına alınmaya çalışılmaktadır.

Ülkemizde sokakta yaşayan, çalıştırılan çocukların sayılarında hızlı bir artış görülmektedir. 2003 yılı ortasına kadar toplam ulaşılan çocuk sayısı 23.872’dir. Sokakta çalışma yaşı 7-11 arasındadır. Sokakta çalışan yada yaşayan çocukların %90’ının cinsiyeti ise erkektir.

Sorunun çok boyutlu olduğu ve giderek büyüdüğü Sayın Bakan Güldal Akşit tarafından beyan edilmiş ve bu durum göz önüne alındığında çözüme yönelik çalışmaların İçişleri, Adalet, Sağlık, Milli Eğitim Bakanlıkları, Belediyeler ve gönüllü kuruluşlar gibi sektörler arası işbirliği ve eşgüdüm içerisinde yürütülmesi ile başarıya ulaşılabileceği açık olarak görülmektedir.

Çocuk ve Gençlik Merkezlerinden hizmet alan çocukların büyük bir çoğunluğu madde bağımlısı çocuklardır. Bu çocukların tıbbi tedavileri gereğince yaptırılamamaktadır. Sağlık Bakanlığına bağlı Istanbul’da bulunan 1 Uçucu Madde Bağımlıları Tedavi Merkezi (UMATEM) yetersiz kalmaktadır. Bu merkezlerin sorunun yoğun yaşandığı büyük illerde yaygınlaştırılması ve bu çocukların tedavi sonrasında SHÇEK’na bağlı kuruluşlara yerleştirilmesi gerekmektedir.

1993 yılında, Türkiye'de toplam nüfus içindeki korunmaya muhtaç çocukların (0-18 yaş) sayısının (yüzde 2'lik muhtaç oranına göre) 524.141 olduğu bulunmuştur. Ancak bu rakamların gerçek rakamlara göre çok düşük olduğu, gerçek rakamların çok daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Günümüzde ise Birleşmiş Milletler tarafından yayınlanan 2001-2005 dönemine ait Türkiye’de Çocuk ve Kadınların Durumu Raporunda yaklaşık 500.000 muhtaç çocuk sayısından bahsedilmektedir.

Rakkamlara dikkat edilecek olursa SHÇEK’in mevcut kapasitesi, Korunmaya Muhtaç Çocukların tümüne hizmet vermekten çok uzaktır.

Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin imzalanmasından önce olduğu gibi, bugün de çocuk istismar ve ihmalinin önlenmesi konusunda ne genel ne de yerel yönetimlerin bir politikası bulunmamaktadır. Bu nedenle çok sayıda çocuk sokakta yaşamakta, ölmekte, tacize  uğramaktadır. Bu konuda   önleyici herhangi bir program geliştirilmediği gibi, koruyucu ve rehabilite edici programlar da bulunmamaktadır. Bu nitelikteki özel girişimler ise bu tür hizmetlerin sadece devlet eliyle verilebileceği gerekçesi ile engellenmektedir. Uzman derneklerin kurum bakımı için yerler açması devletin denetimi altında görev yapmasının önü açılmalıdır.

SHÇEK bünyesinde 443 kuruluşta 9.427 çalışanı ile yaşlı, genç ve çocuk toplam 35.000'e yakın korunmaya muhtaç insanımıza hizmet vermektedir. Kurumun 2004 Mali Yılı Bütçesi Meclis Plan Ve Bütçe Komisyonu’nda 297.8 trilyon TL olarak kabul edilmiştir. Kurum dışında aile yanında bakılmakta olan çocuklara destek vermek amacıyla toplam bütçeden 10 trilyon TL ayrılmış olup bu rakkam çocuklara aylık 65 milyon ödenmesine tekabül eder ki bu rakkam çocukların mağdur olmalarını önleyici bir rakkam olmaktan çok uzaktır. Oysa ki kurumda yatılı bakıma alınan çocukların devlete maliyeti 300 – 400 milyon olarak beyan edilmektedir. Ve SHÇEK’e yapılan başvurular nüfus ve yoksulluğun giderek artması neticesinde olağanüstü artmakta ve gerekli kaynak yaratılamamaktadır.