|
Aşağıda isimleri bulunan yazarlar bu kitapta yer alan
bölümlere yazar olarak katkıda bulunmuşlar ve bu kitabın
yaratılmasında önemli rol oynamışlardır.
Ayşe
ARMAN
Çocuk
Psikiyatristi
Doçent,
Doktor, Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk
Psikiyatrisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi.
Serpil
Uğur BAYSAL
Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Profesör
Doktor, İstanbul Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı
ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Öğretim Üyesi
Halis
DOKGÖZ
Adli Tıp
Uzmanı
Yardımcı
Doçent, Doktor, Mersin Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp
Anabilim Dalı Öğretim Üyesi
Şükrü
HATUN
Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Profesör
Doktor, Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı
ve Hastalıkları Öğretim Üyesi
Kültegin
ÖGEL
Psikiyatrist
Doçent
Doktor, YENİDEN(Yeniden Sağlık ve Eğitim Derneği)Başkanı
Figen
ŞAHİN
Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Doçent
Doktor, Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi , Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi
Aşkın
Yaşar TOPUZOĞLU
Avukat
İstanbul
Barosu Çocuk Hakları Merkezi Üyesi
Nesime
YAYCI
Adli Tıp
Uzmanı
Doçent
Doktor, Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp
Anabilim Dalı Öğretim Üyesi
Ali
YEMİŞCİGİL
Adli Tıp
Uzmanı
Profesör
Doktor, Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim
Dalı Öğretim Üyesi
Tülin
YURTBAY
Psikolog
İstanbul
Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Anabilim Dalı Öğretim Üyesi
ÖNSÖZ-1
Çocuk İstismarı ve İhmali konusu ülkemizde aslında
yüzyıllardan beri var olan bir konu. Ama konuyla ilgili
çalışmaların başlaması çok yeni. Özellikle cinsel
istismarın konuşulmaya başlanması bile o kadar yeni ve son
zamanlarda olan bir konu. Ensest gibi aile içi cinsel
istismarın ise tabu olmaktan çıkması bu konuda çalışmalar
yapan bu alanın çalışanlarının ürettikleri yayınlarla
olduğunu belirtmek gerekiyor.
Çocuk İstismarı çok farklı disiplinlerden gelen uzmanların
bir araya gelerek çalışmak zorunda oldukları bir konu. Tıp
doktorlarının, hukukçuların, psikologların, sosyal hizmet
uzmanlarının, eğitimcilerin ve polisin birlikte ve
işbirliğinde çalışmaları halinde ancak başarılı sonuç
alınabilmesi mümkün olan bir konu.
Ülkemizde dayağın geleneksel disiplin yöntemi olarak
yüzyıllardan beri kabul gören bir sistem olması fiziksel
istismar olgularının çok fazla görülmesine, cinselliği
konuşmayan kapalı bir toplum olmamız cinsel istismarların,
ensestin görülmesine, çocuklarımızı birey olarak kabul
etmememiz ve onlara söz sahibi olma şansı tanımamamız da
duygusal istismar ve ihmalin ortaya çıkmasına neden olmuştur
ve olmaktadır.
Bunlara son dönemde eklenen çocuk pornosu, çocuk fuhuşu,
uyuşturucu kullanımı gibi organize suç örgütlerinin
çocuklara yönelik davranışları istismarın kapsamını
genişletmekte ve farklı bir boyut eklemektedir. Ayrıca
okullarda son zamanda ortaya çıkan ve artan sayıda karşımıza
çıkan akranlar arası şiddet olgularının da görülmesi
ülkemizde çocuk istismarı konusuna daha ciddi yaklaşımlar
yapmayı gerektirmektedir.
Bunun da ilk adımı konu hakkında bilgilenmektir. Çocuğa
yaklaşım her zaman çok hassas bir konudur. Bir çok olguda
istismara uğrayan çocuk muayene eden ve inceleme yapan
uzmanlar tarafından bilgisizlikten dolayı bir kez daha
istismara uğramaktadırlar .
Bu konuda çalışan hukukçular ise çok belirleyici bir
konumdadır. Bu hem çocuğun korunması açısından hem de suçu
işleyen kişinin cezalandırılması açısından hukukçular
vazgeçilmez konumdadırlar. Aynı şekilde tıp doktorları da
ülkemizde istismar olaylarını ilk gören profesyonellerdir.
Sosyal hizmet uzmanlarının sahada var olmaları , istismarın
yaşandığı evde inceleme yaparak olayın boyutlarını saptama
görevleri vardır.
Konu o kadar geniş kapsamda ve geniş bir içeriğe sahip ki
konu hakkında profesyonellere yönelik bilgilendirme ve
herkesin öğrenebileceği bu kitabı hazırlarken içerik ister
istemez çok hacimli oldu. Bu yüzden de kitap 2 ciltte
yayınlandı. İlk cilt, konu hakkında tanımları kapsamakta ve
ana başlıklarda hangi tip istismarlar olduğunu anlatmayı
hedeflemektedir. İkinci cilt ise önleme ve rehabilitasyonu
kapsamaktadır. Burada istismara maruz kalan çocuğun
muayenesi, iletişim kurma ve önleme stratejileri ile
rehabilitasyon çalışmaları yer almaktadır.
Birinci ciltte başlıca şu konular yer almaktadır İlk
konu giriş ismini almakta ve çocuk istismarının genel
karakteristiği hakkında bilgi vermektedir.
İkinci konu çocuk istismarı tanımlarını kapsamaktadır. Tüm
istismar tipleri ayrı ayrı tanımlanmakta ve birbirleri
arasındaki benzerlik ile farklar anlatılmaktadır .
Üçüncü konu fiziksel istismar konusunu ele almaktadır.
Burada dayaktan başlayarak tüm fiziksel şiddet uygulamaları
hakkında bilgi verilmektedir.
Dördüncü konu cinsel istismarı anlatmaktadır. Cinsel
istismar yapılma biçimlerini, hangi hareketleri
kapsadığını anlatmaktadır.
Beşinci bölümde aile içi cinsel istismar olan ensest
hakkında kapsamlı bilgi verilmekte ve ensest ile ilgili
karakteristik özellikler anlatılmaktadır.
Altıncı bölümde pedofili tüm boyutlarıyla anlatılmaktadır.
Çocuklardan cinsel zevk alan ve bunun için çocuklara yönelik
cinsel davranışlarda bulunan pedofili hakkında kapsamlı
bilgi aktarılmaktadır.
Yedinci bölümde çocuklara cinsel sömürü konusu
anlatılmaktadır. Çocukların hem cinsel açıdan hem de maddi
menfaat amaçlı sömürüsünün hangi yollardan ve şekillerden
yapıldığı anlatılmaktadır. Çocuk pornosu, çocuk fuhuşu ve
çocuk seks ticareti hakkında bilgi verilmektedir.
Sekizinci bölümde duygusal istismar konusu anlatılmaktadır.
Diğer istismar tiplerinden farklı olarak fiziksel iz
bırakmayan ama çocukta uzun dönemde önemli zararlara yol
açan istismar tüm boyutlarıyla değerlendirilmektedir.
Dokuzuncu bölümde çocukların bakımında sorumlu kişilerin bu
bakım görevini yerine getirmemesinden kaynaklanan ihmal
hakkında bilgi verilmektedir.
Onuncu bölümde ise ihmalin çok önemli bir boyutu olan tıbbi
ihmal boyutu Prof. Dr Serpil Uğur Baysal tarafından
anlatılmaktadır.
On birinci bölümde diğerlerine göre daha yeni olan bir
istismar tipi münchausen sendromu anlatılmaktadır. Özellikle
anne-babaların çocuklarını hastaymış gibi göstererek
kendilerini tatmin etmelerine yönelik yapılan davranışları
kapsayan bu konu Y.Doç. Halis Dokgöz ile benim tarafımdan
ortaklaşa yazılmıştır.
On ikinci bölüm son dönemde çok artarak karşımıza çıkan
akranlar arası şiddet ya da çocukların birbirine yönelik
zorbalığı konusudur. Bu konu yeni bir konu olmasının
yanında bir erişkinin çocuğa yönelik şiddetinden farklı bir
şiddet ve istismar boyutu olarak karşımıza çıkmaktadır. Konu
hakkında kapsamlı bilgi verilmektedir.
On üçüncü bölüm istismarın en önemli tiplerinden birisi olan
madde bağımlılığına ayrılmıştır. Bu konu Doç. Dr. Kültegin
Ögel tarafından aktarılmaktadır.
On dördüncü bölüm çocuk istismarının geçmişini başlangıç
olaylarını ve geçmişte yaşanan aşamaları kapsayan
tarihçesidir.
On beşinci bölüm Türkiye’de çocuk istismarının durumunu
kapsamaktadır. Bu konuda yapılan çalışmalara, araştırmalara
yer verilerek ülkemizdeki durum değerlendirilmektedir.
On altıncı bölüm de ise dünyadaki çocuk istismarının durumu
bu konuda yapılan araştırmalar çerçevesinde
değerlendirilmekte ve bu konuda yapıtaşı niteliğindeki
önemli aşamalara yer verilmektedir.
İkinci cilt ise önleme ve rehabilitasyonu
kapsamaktadır. Burada istismara maruz kalan çocuğun
muayenesi, iletişim kurma ve önleme stratejileri ile
rehabilitasyon çalışmaları yer almaktadır.
İlk bölümde istismara maruz kalmış çocuğun anamnezi ve
muayenesi anlatılmakta ve bu konuda dikkat edilmesi gereken
konulara yer verilmektedir.
İkinci bölümde ise çocukla iletişim anlatılmaktadır.
Çocuktan konu hakkında bilgi alabilmenin temel prensibi
çocukla kurulan iletişimdir. Bu konu Prof. Dr. Ali
Yemişcigil tarafından yazılmıştır.
Üçüncü bölüm istismar olgularında çocukla klinik görüşme
başlığını taşımakta ve bu konudaki temel prensipler
verilmektedir.
Dördüncü bölümde çocuğu istismar eden istismarcı profili
anlatılmakta ve temel özellikleri sıralanmaktadır.
Beşinci bölümde istismara maruz kalan çocuk kurban
başlığında tüm özellikleriyle anlatılmakta ve uzmanın nelere
dikkat etmesi gerektiği belirtilmektedir.
Altıncı bölümde çocuk psikiyatrisi bakış açısından çocuk
istismarı ve ihmali Doç. Dr. Ayşe Arman tarafından
anlatılmaktadır.
Yedinci bölümde çocuk istismarı ve ihmalinde hukuksal boyut
Aşkın Yaşar tarafından anlatılmıştır. Bu bölümde hem ulusal
hem de uluslar arası hukuk metinleri eşliğinde istismar
değerlendirilmiş ve bu tip olaylarda neler yapılacağı
anlatılmıştır.
Sekizinci bölümde sosyal hizmetler ve korunma kararı
özellikle bu konuda aşama yapmış ülkelerdeki modeller
değerlendirilerek anlatılmış ve ülkemiz için uygun modeller
tartışılmıştır.
Dokuzuncu bölümde çocuk istismarı araştırmaları başlığı
altında bu konuda yapılmış araştırmaların nasıl yapıldığı
ve ne tip aksamalarla karşılaşıldığı anlatılmıştır.
Onuncu bölümde ölümle sonuçlanan istismar olgularına
yaklaşım konusunda neler yapılması gerektiği ve özellikle
bu tip istismarı ortaya çıkarabilmek amacıyla nelerin
uygulanması gerektiği anlatılmıştır. Bu bölüm Doç. Dr.
Nesime Yaycı ile tarafımdan kaleme alınmıştır.
On birinci bölümde Çocuk Hakları Sözleşmesi özellikle çocuk
istismarı açısından değerlendirilmiştir.
On ikinci bölümde yoksulluk ve çocuklar üzerine etkileri
Prof. Dr. Şükrü Hatun tarafından yazılmıştır. İstismarın
ortay çıkmasındaki global nedenlerin başında gelen yoksulluk
özellikle istismar açısından değerlendirilmiş ve istismarın
ortaya çıkmasındaki etkileri analiz edilmiştir.
On üçüncü bölümde çocuk istismarında risk ve güvenlik
ölçümleri konusu anlatılmıştır. Bu konu özellikle koruma
kararı alınmasında temel rol oynayan etmen olduğundan hangi
kriterler çerçevesinde bunun değerlendirilmesi gerektiği
analiz edilmektedir.
On dördüncü bölüm önleme başlığını taşımaktadır. Çocuk
istismarının önlenmesi için yapılması gerekenler
anlatılmıştır.
On beşinci bölüm çocuk istismarı olgularının multidisipliner
izlemi Doç. Dr. Figen Şahin tarafından yazılmıştır. Bu
bölümde çocuk istismarının tanı ve tedavisi için en önemli
aşama olan ekip çalışması yapılması ve bu ekibin görev
dağılımı detaylı olarak anlatılmaktadır.
On altıncı bölüm çocuk istismarına maruz kalan çocuğun
tedavisini içermektedir. Tedavinin temel prensipleri
anlatılmaktadır.
On yedinci bölüm sivil toplum çalışmalarını kapsamaktadır.
Çocuk istismarının önlenmesindeki temel aktörlerden birisi
olan sivil toplum kuruluşlarının neler yapması gerektiği
dünyadaki başarılı örnekler çerçevesinde anlatılmaktadır.
On sekizinci bölüm ise istismar olgusu olan çocuklarda oyun
tedavisi başlığını taşımaktadır. Bu bölüm Doç. Dr. Tülin
Yurtbay tarafından yazılmıştır. Bu bölümde oyunun çocuk için
önemi ve istismarı anlatabilmesindeki yeri vurgulanmaktadır.
Bu kitabın bu konuda çalışmak isteyen ve bu konuda sahada
çalışan herkese yararlı olmasını diliyorum. Bu kitap uzun
bir süre içerisinde hazırlandı. Amacı, bu konuda tüm
istismar konularını kapsayan bir çalışmanın olmaması
eksikliğini kapayabilmekti. Bu kitap bunu yapabilirse
amacına ulaşacaktır. Emeği geçen herkese, başta Seçkin
Yayınları çalışanları olmak üzere teşekkür ederim.
Prof. Dr Oğuz POLAT
Ataşehir 2007 |
